Testen doe je niet op vrijdag om 17u

De implementatiepartner zegt het vaak genoeg. In de kickoff, in de statusmeetings, in de mails: "We moeten tijd voorzien voor testen." Aan klantzijde wordt geknikt. Het wordt genoteerd. En dan gaat iedereen verder met de dingen die op dat moment dringender lijken.

Maar er ontbreekt meer dan alleen opvolging. Er is geen structuur aan klantzijde. Wie neemt de neemt de (eind)verantwoordelijkheid bij het testen? Wie zijn de keyusers die de processen kennen? Wie heeft mandaat om te zeggen dat iets niet goed genoeg is? In projecten zonder duidelijke governance aan klantzijde zijn dat vragen zonder antwoord. En vragen zonder antwoord worden stilletjes doorgeschoven.

Weken later is er een testomgeving klaar. Er wordt een uitnodiging gestuurd. "Kunnen jullie dit eens bekijken?" Iemand opent de applicatie, klikt wat rond, vindt niets spectaculair mis en geeft het fiat.

De implementatiepartner heeft gedaan wat hij kon. Aan klantzijde heeft men gedaan wat mogelijk was. En toch loopt het fout.

Want wat er gebeurde was geen testen. Het was afvinken.

"Iedereen wist dat er getest moest worden. Niemand heeft het echt gedaan."

De verantwoordelijkheid voor testen ligt in de praktijk bijna altijd aan klantzijde, en dat is logisch. Aan klantzijde kent men de processen. Men weet wat "goed" is. De implementatiepartner kan bouwen, maar kan niet beoordelen of wat er gebouwd is echt werkt in de dagelijkse realiteit van de organisatie.

Maar aan klantzijde ziet men de ernst niet altijd. Of men ziet het wel, maar heeft geen tijd. Of men denkt dat de implementatiepartner het al bekeken heeft. En de implementatiepartner wil niet te lastig zijn. Die werkt al maanden aan dit project en wil in de finale rechte lijn geen extra discussie opstarten.

En zo komt het dat iedereen wist dat er getest moest worden, en niemand het echt gedaan heeft.

De go-live nadert. Er is geen reden om te twijfelen, want er zijn geen signalen van problemen. Niet omdat alles goed zit, maar omdat niemand echt grondig gekeken heeft. De schijnzekerheid houdt stand tot het moment dat de knop omgaat.

Eenmaal live stroomt de feedback binnen. Issues bij de eindgebruikers. Frustratie. Weerstand tegen "dat nieuwe systeem". Druk bij de implementatiepartner. En een organisatie die zich afvraagt waarom dit plots fout loopt.

Het liep al een tijdje fout. Niemand had het alleen nog gezien.

 "Dit is geen testprobleem. Dit is een probleem van testmanagement, of liever: het ontbreken ervan." 

Dit is geen testprobleem. Dit is een probleem van testmanagement, of liever: het ontbreken ervan, aan beide kanten.

Testen wordt in de meeste implementatietrajecten gezien als een laatste afvinkvakje. Iets wat je doet als alles al klaar is. Er is geen tijd voor, geen structuur, geen mandaat. Het resultaat is schijnzekerheid. En schijnzekerheid is duurder dan geen zekerheid, omdat je pas ontdekt wat er mis is op het moment dat het de meeste schade aanricht.

 "Testen is geen bijlage bij het projectplan. Het is een vast onderdeel van scope, timing en budget." 

Goed testmanagement ziet er anders uit.

Het begint met structuur aan klantzijde. Een testteam met namen en gezichten. Keyusers die de processen kennen en de tijd krijgen om er echt in te duiken. Iemand met mandaat om te zeggen: dit is niet goed genoeg, we gaan niet live.

Testen is dan geen bijlage bij het projectplan, maar een vast onderdeel van scope, timing en budget. De testscenario's liggen klaar voor het testteam begint. Welke processen zijn cruciaal? Welke flows moeten zeker werken? Wat betekent "goed genoeg" in deze context? Zo voorkom je dat mensen rondklikken zonder te weten waarnaar ze zoeken.

Testen gebeurt tussentijds, niet op het einde. Kleinere onderdelen, vroeg feedback, snelle bijsturing. Problemen lossen zichzelf niet op als je wacht. Ze worden duurder.

Alles wordt gelogd. Wat is er getest, wat staat er open, wat is er opgelost. Geen grijze zones, geen "ik meen dat iemand dat al bekeken had."

En dan is er de UAT (User Acceptance Test), de finale stap voor go-live. Niet als formaliteit, maar als bewuste beslissingsfase. Het testteam doorloopt de volledige stroom van begin tot einde, werkt door als er fouten opduiken, en legt aan het einde een helder overzicht voor. Open punten, risico's, resterende vragen. Op basis daarvan beslist de stuurgroep: gaan we live of niet. Bewust, onderbouwd en gedragen.

 "We gaan pas live omdat het project er klaar voor is. Niet omdat het al vrijdag is." 

Dat is precies waar Humaniti aan klantzijde bij helpt.

Al in de selectiefase stellen we de vragen die je zelf misschien niet stelt. Hoe pakt de implementatiepartner testen aan? Wat is hun testprocedure? Wie neemt daar ownership over en hoe wordt dat opgevolgd? Het zijn vragen die veel vertellen over hoe een partij een project aanpakt, en hoe ze omgaan met kwaliteit als het even minder vlot loopt.

Voor de start van het project helpen we bij het opzetten van de projectgovernance aan klantzijde. Wie zit in het testteam, wie zijn de keyusers en wie heeft mandaat om te beslissen? Die duidelijkheid vooraf voorkomt veel onduidelijkheid achteraf.

Tijdens de testfase springen we mee in het werk. We helpen bij het opstellen van testscenario's zodat er doelgericht getest wordt, en we volgen de issues op die daaruit voortvloeien zodat er geen open punten blijven hangen of stilletjes van de lijst verdwijnen.

Doorheen de volledige implementatie volgen we op. Budget, scope en timing, maar ook de zachte signalen die erop wijzen dat een project stilletjes ontspoort. We sturen zowel de implementatiepartner als het projectteam aan klantzijde aan en houden beide partijen scherp op hun verantwoordelijkheden.

En we gaan pas live na een succesvolle UAT waarbij de stuurgroep een bewuste go geeft. Niet omdat het al vrijdag is. Niet omdat de implementatiepartner er klaar voor is. Maar omdat het project er klaar voor is.

Dat geldt voor grote dossiers evengoed als voor kleinere. De schaal verschilt, de aanpak wordt per project op maat uitgewerkt, maar de redenering blijft dezelfde: testen is geen sluitstuk. Het is een cruciale fase die loopt doorheen het hele project, van het eerste gesprek tot de go-live beslissing.

Niet omdat wij het beter weten dan de implementatiepartner. Maar omdat niemand anders aan tafel zit die uitsluitend jouw belangen verdedigt.